Parafia św. Kazimierza w Koszalinie

Rozważaj

ŚRODA BIBLIJNA – 29.04 [Środa biblijna]

TYDZIEŃ BIBLIJNY

DZIEŃ IV

ŚRODA

CZYTAMY ŁUKASZOWĄ EWANGELIĘ

Dzisiaj mamy kolejne trzy rozdziały Ewangelii wg św. Łukasza (Łk 10-12). Najpierw się pomódl o światło Ducha Świętego, aby ta lektura była rzeczywistym spotkaniem z Bogiem w Jego Słowie. Możesz też zatrzymać się nad tym Słowem dłużej – po nabożnym czytaniu usystematyzuj sobie przeczytaną treść. Dziś spróbuj też sam zadawać sobie pytania do tekstu…

ROZWAŻANIE

„Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a ja was pokrzepię”. Problem z człowiekiem po grzechu pierworodnym jest taki, że w nim utracił dziecięctwo Boże, przestał ufać Stwórcy, nie daje Mu się opiekować sobą. To dziecięctwo Boże odzyskaliśmy wraz ze Zmartwychwstaniem Chrystusa. Dlatego, w okresie Wielkanocy, w Eucharystii, przed modlitwą Pańską, celebrans zachęca nas słowami: „Nazywamy się dziećmi Bożymi i nimi jesteśmy, dlatego ośmielamy się mówić…” Mamy też moc, jako odkupieni Męką Zbawiciela, przyjść do Niego tacy, jacy jesteśmy: utrudzeni i obciążeni.

KATECHEZA

Bardzo stara tradycja kojarzy wizerunki czterech Ewangelistów z czterema zaskakującymi istotami. Każdy z nich pokazywany jest w towarzystwie jednej postaci lub jest przez tę postać reprezentowany: św. Łukasz łączony jest z wołem, św. Jan z orłem, św. Marek z lwem, a św. Mateusz z uskrzydlonym człowiekiem lub aniołem. Takie wyobrażenia mają biblijne uzasadnienia.

Pierwsze z nich odnosi się do wizji tzw. „czterech istot żyjących” w Księdze Ezechiela, w której prorok opisuje cztery istoty, a „u wszystkich czterech twarze miały z przodu wygląd człowieka, z prawej strony lwa, z lewej wołu, a z tyłu orła” [Ez 1,10]. Połączenie różnych istot i symboli było dość powszechne w starożytnym Egipcie, a także w starożytnej Mezopotamii. Warto przypomnieć sobie egipskie sfinksy, skrzydlate babilońskie byki i greckie harpie. A ponieważ Ezechiel był jednym z żydowskich proroków, żyjącym na wygnaniu w Babilonie około VI wieku przed Chrystusem, jego wizja mogła ukształtować się pod wpływem starożytnych motywów sztuki asyryjskiej, w których te kombinacje były rzeczywiście dość powszechne. Co więcej, wiadomo – dzięki archeologii, paleografii i innym powiązanym z nimi naukom – że istoty te odpowiadają czterem babilońskim znakom zodiaku: wół przedstawia Byka; lew to oczywiście Lew; orzeł przedstawia Skorpiona, a skrzydlaty człowiek (lub anioł) odnosi się do Gwiazdozbioru Wodnika. Później pierwsi chrześcijanie przejęli te symbole, od V wieku przypisując je czterem Ewangelistom i całkowicie zmieniając ich znaczenie.

Drugie biblijne uzasadnienie dla tego przedstawienia można znaleźć w Apokalipsie: „Zwierzę pierwsze podobne do lwa, Zwierzę drugie podobne do wołu, Zwierzę trzecie mające twarz jak gdyby ludzką i Zwierzę czwarte podobne do orła w locie.” [Ap 4,7] Św. Jan najprawdopodobniej nawiązuje tu do wizji Ezechiela.

Dlaczego ta, a nie inna postać jest przyporządkowana do danego Ewangelisty? Według św. Hieronima istnieją przekonujące powody, związane ze specyfiką Ewangelii każdego autora:

Mateusz jest kojarzony z uskrzydlonym człowiekiem lub aniołem, ponieważ jego Ewangelia koncentruje się na człowieczeństwie Chrystusa. To u Mateusza znajdziemy wywód o genealogii Jezusa: „Rodowód Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama” [Mt 1,1].

Lew jest powiązany ze św. Markiem, ponieważ jego Ewangelia podkreśla majestat Chrystusa i Jego królewską godność, a lew jest przecież tradycyjnie uważany za króla zwierząt. Ewangelia Marka zaczyna się proroczym głosem Jana Chrzciciela, występującego na pustyni, której symbolem dla ówczesnych ludzi był lew: „Wystąpił Jan Chrzciciel na pustyni i głosił chrzest nawrócenia na odpuszczenie grzechów” [Mk 1,3].

Łukaszowi przypada wół, ponieważ jego Ewangelia skupia się na znaku ofiarnej śmierci Chrystusa, a wół zawsze był zwierzęciem ofiarnym, zarówno dla judaizmu, jak i dla rzymskich kultów pogańskich. W Łukaszowym opisie Bożego Narodzenia wół razem z osłem, są świadkami narodzin Mesjasza. Opowieść ewangeliczna Łukasza zaczyna się od składania ofiary przez Zachariasza: „Kiedy w wyznaczonej dla swego oddziału kolei pełnił służbę kapłańską przed Bogiem, jemu zgodnie ze zwyczajem kapłańskim przypadł los, żeby wejść do przybytku Pańskiego i złożyć ofiarę kadzenia” [Łk 1,8-9].

I wreszcie Jan jest związany z orłem z dwóch powodów: po pierwsze dlatego, że jego Ewangelia opisuje wcielenie Boskiego Logosu („Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga,i Bogiem było Słowo” – J 1,1), a orzeł jest symbolem tego, co przychodzi z góry. Po drugie, Jan w swej Apokalipsie – niczym orzeł – był w stanie wyjść poza to, co jest tu i teraz obecne.Cztery tajemnicze znaki stały się również symbolami Chrystusa, choć dziś rzadko o tym słyszymy. Już w II w. św. Ireneusz pisze o tym w swoim dziele Przeciw herezjom:

 

Ireneusz z Lyonu

Adversus haereses

Jakie więc było dzieło zbawienia Syna Bożego, taka sama była forma (symboliczna) zwierząt; jaka forma zwierząt, taki i charakter Ewangelii, czterokształtne zaś zwierzęta – czterokształtna i Ewangelia, i czterokształtne dzieło Chrystusa (…) Zwierzę pierwsze podobne do lwa, charakteryzujące jego skuteczną suwerenność i królewskość. Drugie zaś podobne do cielca, co wskazuje na godność ofiarnika i kapłana. Trzecie zwierzę, mające oblicze jakby człowieka, co jasno opisuje Jego przyjście jako człowieka. A czwarte podobne do orła latającego, co oznacza spływającą na Kościół łaskę Ducha.

Pewien wiersz w ewangeliarzu pochodzącym z XIV w. ujmuje to zwięźle tak:

                                    „Te cztery zwierzęta są symbolami Chrystusa:

                                    Jest człowiekiem, bo się urodził,

                                    wołem, bo umarł złożony w ofierze;

                                    lwem, bo powstał,

                                    a orłem, bo wzniósł się do nieba.

                                    Dostatecznie tak opiszesz to, co zwierzęta te wyobrażają”


Natomiast w Lidii odkryto blok marmuru z następującym tekstem, odnoszącym do Chrystusa:

                                                           „Jak człowiek cierpiał,

                                                           jak lew zwyciężył,

                                                           jak orzeł wzleciał,

                                                           jak wół został zabity na ofiarę.”